مفاهيم نظري گزارشگري مالي 6

حسابداري و حسابرسي مينايي و همكاران    www.hesabdar1.ir

پيوست استانداردهاي‌ حسابداري‌
مفاهيم‌ نظري‌ گزارشگري‌ مالي‌
فصل ششم
نحوه‌ ارائه‌ اطلاعات‌ در صورتهاي‌ مالي‌
 

1 – 6 .    همان‌طور كه‌ در فصل‌ اول‌ بيان‌ شد، هدف‌ صورتهاي‌ مالي‌ ارائـه‌ اطلاعاتي‌ تلخيص‌ و طبقه‌بندي‌ شده‌ در مورد وضعيت‌ مالي‌، عملكرد مالي‌ و انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ واحد تجاري‌ است‌ تا توسط‌ طيف‌ وسيعي‌ از استفاده‌كنندگان‌ در اتخاذ تصميمات‌ اقتصادي‌ مورد استفاده‌ قرار گيرد. اين‌ فصل‌ به‌ نحوه‌ ارائـه‌ اطلاعات‌ در صورتهاي‌ مالي‌ در راستاي‌ نيل‌ به‌ هدف‌ فوق‌ مي‌پردازد.
2 – 6 .    گرچه‌ صورتهاي‌ مالي‌ ممكن‌ است‌ دربرگيرنده‌ اطلاعات‌ قابل‌ توجه‌ و شاخصهاي‌ مختلفي‌ از قبيل‌ ” عايدي‌ هر سهم‌ “ باشد، ليكن‌ اين‌ مقياسها به‌ تنهايي‌ قادر به‌ ارائـه‌ مبنايي‌ جهت‌ تجزيه‌ و تحليل‌ مفيد يا تصميم‌گيري‌ محتاطانه‌ نخواهد بود. تجزيه‌ و تحليل‌ مفيد مستلزم‌ ارزيابي‌ مجموعه‌اي‌ از اطلاعات‌ است‌ كه‌ از ميان‌ آنها داده‌هاي‌ مربوط‌ به‌ يک هدف‌ خاص‌ را مي‌توان‌ انتخاب‌ نمود و در كنار ساير اطلاعات‌ مورد سنجش‌ قرار داد.
3 – 6 .            اطلاعات‌ مالي‌ در قالب‌ مجموعه‌اي‌ شكل‌ يافته‌ تحت‌ عنوان‌ صورتهاي‌ مالي‌ كه‌ دربرگيرنده‌ صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ و يادداشتهاي‌ توضيحي‌ و در برخي‌ موارد اطلاعات‌ متمم‌ است‌، ارائـه‌ مي‌شود. اين‌ مجموعه‌، اطلاعات‌ خاص‌ را برجسته‌ مي‌كند و رابطه‌ بين‌ اطلاعات‌ مختلف‌ را كه‌ اساساً از اهميت‌ بيشتري‌ برخوردار است‌، بيان‌ مي‌دارد. ارائه‌ صورتهاي‌ مالي‌ در قالب‌ اين‌ ساختار قراردادي‌، اطلاعات‌ مالي‌ را براي‌ استفاده‌كنندگان‌ قابل‌‌فهم‌تر و قابليت‌ مقايسه‌ صورتهاي‌ مالي‌ واحدهاي‌ تجاري‌ مختلف‌ را تسهيل‌ مي‌كند.
 
4 – 6 .    در چارچـوب‌ ساختار كلي‌ صورتهاي‌ مالي‌، نحوه‌ ارائه‌ يک موضوع‌ خاص‌ مستلزم‌ بررسي‌ ميزان‌ اهميت‌ آن‌ موضوع‌ و نيز ميزان‌ مناسب‌ افشاي‌ جزئيات‌ مربوط‌ به‌ آن‌ است‌. بنابراين‌، اطلاعاتي‌ كه‌ انتظار مي‌رود براي‌ ارزيابي‌ وضعيت‌ مالي‌، عملكرد مالي‌ و انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ واحد تجاري‌ حائز بيشترين‌ اهميت‌ باشد، در اولويت‌ گزارشگري‌ قرار مي‌گيرد.
ويژگيهاي‌ صورتهاي‌ مالي‌
5 – 6 .        ملاحظات‌ مربوط‌ به‌ نحوه‌ آرايش‌ اطلاعات‌ در گزارشگري‌ مالي‌ در بندهاي‌ 6-6
الي‌ 9-6 زير مورد بحث‌ قرار مي‌گيرد.
ادغام‌ اطلاعات‌
6 – 6 .    معاملات‌ و ساير رويدادهاي‌ متعدد و متنوعي‌ كه‌ بر يک واحد تجاري‌ اثر مي‌گذارد در قالب‌ كلمات‌ و اعداد نسبتاً محدودي‌ در صورتهاي‌ مالي‌ ارائه‌ مي‌شود. اين‌ امر مستلزم‌ گذر از فرايند ادغام‌ كه‌ لزوماً متضمن‌ عمل‌ تفسير و ساده‌ سازي‌ اطلاعات‌ است‌، مي‌باشد.
7 – 6 .        حد مناسب‌ ادغام‌، بستگي‌ به‌ اين‌ امر دارد كه‌ افشاي‌ جزئيات‌ بيشتر اطلاعات‌ تاچه‌ حد براي‌ استفاده‌كنندگان‌ مفيد واقع‌ مي‌شود. هرگاه‌ اطلاعات‌ به‌ نحوي‌ مناسب‌ ادغام‌ شود، صورتهاي‌ مالي‌ دربرگيرنده‌ اطلاعاتي‌ خواهد بود كه‌ بيشتر استفاده‌كنندگان‌ صورتهاي‌ مالي‌ حتي‌ با دراختيار داشتن‌ مشروح‌ اطلاعات‌ از قبيل‌ شرح‌ تك‌ تك‌ معاملات‌ و ساير رويدادها، به‌ آن‌ دسترسي‌ نمي‌يافتند.
طبقه‌بندي‌
8 – 6 .    براي‌ تسهيل‌ تجزيه‌ و تحليل‌، طبقه‌ بندي‌ اقلام‌ در صورتهاي‌ مالي‌ به‌ نحوي‌ انجام‌ مي‌شود كه‌ اقلام‌ با ماهيت‌ يا نقش‌ مشابه‌ باهم‌ نمايش‌ يابند و از اقلام‌ غيرمشابه‌ تميز داده‌ شوند. به‌طور مثال‌، فروش‌ كالا از عوارض‌ فروش‌ تميز داده‌ مي‌شود و هزينه‌ها برحسب‌ طبقات‌ فراگيري‌ كه‌ بيانگر ماهيت‌ هزينه‌ (مانند خريد يا هزينه‌ دستمزد) و يا كاركرد آن‌ در رابطه‌ با واحد تجاري‌ است‌ (از قبيل‌ هزينه‌هاي‌ توليد، فروش‌ و اداري‌) طبقه‌بندي‌ مي‌شود. در اين‌ طبقه‌بندي‌، اين‌ نكته‌ بايد مورد توجه‌ قرار گيرد كه‌ ارائه‌ اقلام‌ با خصوصيات‌ مشابه‌ همچون‌ تداوم‌ يا تكرار، ثبات‌، مخاطره‌ و اتكا پذيري‌، جدا از اقلام‌ با خصوصيات‌ غيرمشابه‌، مفيدتر خواهد بود.
9 – 6 .        طبقه‌بنديهاي‌ مشابه‌ يامرتبط‌ بايد در صورتهاي‌ مالي‌ به‌ نحوي‌ ارائه‌ شود كه‌ وجه‌ تشابه‌ يا ارتباط‌ را به‌ طور برجسته‌ نشان‌ دهد. به‌طور مثال‌، انواع‌ مختلف‌ داراييهاي‌ جاري‌ در كنار يكديگر نشان‌ داده‌ مي‌شود و بدهيهاي‌ جاري‌ معمولاً به‌ نحوي‌ نمايش‌ مي‌يابد كه‌ رابطه‌ آنها با داراييهاي‌ جاري‌ برجسته‌ گردد.
ارتباط‌ متقابل‌ صورتهاي‌ مالي‌
10 – 6 .    يک مجموعه‌ صورتهاي‌ مالي‌ منعكس‌كننده‌ جنبه‌هاي‌ مختلف‌ معاملات‌ ياساير رويدادهايي‌ مي‌باشد كه‌ بر واحد تجاري‌ تأثير مي‌گذارد. اين‌ ويژگي‌ ” ارتباط‌ متقابل‌ صورتهاي‌ مالي‌“ نام‌ دارد. ارتباط‌ موصوف‌ از دفترداري‌ دوطرفه‌ فراتر مي‌رود. صورتهاي‌ مالي‌ عموماً مبتني‌بر اعمال‌ قضاوتها و روشهاي‌ محاسبه‌ واحد در مورد جنبه‌هاي‌ متفاوت‌ اقلام‌ مرتبط‌ مي‌باشد. به‌ خاطر اين‌ ويژگي‌، مي‌توان‌ از طريق‌ بررسي‌ ارتباط‌ بين‌ اقلام‌ مختلف‌ (مثل‌ ميزان‌ بدهكاران‌ در مقايسه‌ با فروش‌) به‌ ديد بهتري‌ از وضعيت‌ مالي‌، عملكرد مالي‌ و انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ واحد تجاري‌ دست‌ يافت‌.
در اين‌ نوع‌ تجزيه‌ و تحليل‌ گاه‌ از نسبتها استفاده‌ مي‌شود كه‌ مي‌توان‌ آنها را طي‌ زمان‌ و بين‌ واحدهاي‌ تجاري‌ مختلف‌ مقايسه‌ كرد.
اجزاي‌ صورتهاي‌ مالي‌
صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌
11 – 6 .        صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ عبارتند از :
الف .    ترازنامه‌
ب‌    .    صورت‌ سود و زيان‌
ج    .    صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌
د    .    صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد
12 – 6 .    عناصر صورتهاي‌ مالي‌ در فصل‌ سوم‌ تعريف‌ شده‌ است‌. ترازنامه‌، داراييها، بدهيها و حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ در پايان‌ دوره‌ را گزارش‌ مي‌كند. درآمدها و هزينه‌هاي‌ دوره‌ در صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ يعني‌ صورت‌ سود و زيان‌ و صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ گزارش‌ مي‌شود. صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد، جريانهاي‌ نقدي‌ دوره‌ را گزارش‌ مي‌كند و جريانهاي‌ نقدي‌ ناشي‌ از عمليات‌ را از جريانهاي‌ نقدي‌ ناشي از ساير فعاليتهاي‌ واحد تجاري‌ متمايز مي‌كند.
 يادداشتهاي‌ توضيحي‌ صورتهاي‌ مالي‌
13 – 6 .        يادداشتهاي‌ توضيحي‌ و صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ يک مجموعه‌ بهم‌ پيوسته‌ مي‌باشند. نقش‌ يادداشتهاي‌ توضيحي‌، برجسته‌ نمودن‌ و تشريح‌ اقلام‌ مندرج‌ در صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ است‌. افشاي‌ اطلاعات‌ در يادداشتهاي‌ توضيحي‌، نمي‌تواند ارائه‌ نادرست‌ يا حذف‌ اطلاعات‌ در صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ را تصحيح‌ يا توجيه‌ كند.
14 – 6 .    يادداشتهاي‌ توضيحي‌ مي‌تواند دربرگيرنده‌ اطلاعاتي‌ باشد كه‌ داراي‌ اهميت‌ اساسي‌ است‌ ليكن‌ ارائه‌ آنها در صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ امكان‌ پذير نبوده‌ است‌. به‌ طور مثال‌، هرگاه‌ عمليات‌ واحد تجاري‌ تحت‌ تأثير ابهام‌ قابل‌ ملاحظه‌ باشد، موضوع‌ در يادداشتهاي‌ توضيحي‌ تشريح‌ مي‌گردد.
15 – 6 .    گاه‌ برجسته‌ نمودن‌ اطلاعات‌ در يادداشتهاي‌ توضيحي‌ به‌ منظور ارائه‌ ديدگاهي‌ متفاوت‌ در مورد يک قلم‌ مندرج‌ در صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ است‌. به‌ عنوان‌ مثال‌، ترازنامه‌ ممكن‌ است‌ دربرگيرنده‌ يک بدهي‌ مورد دعوي‌ باشد و يادداشت‌ توضيحي‌ مي‌تواند طيف‌ كامل‌ نتايج‌ احتمالي‌ دعوي‌ را افشا كند.
16 – 6 .    در مواردي‌ كه‌ اطلاعات‌ از طريق‌ يادداشتهاي‌ توضيحي‌ افشا مي‌شود، بيان‌ مطلب‌ بايد به‌ گونه‌اي‌ باشد كه‌ ديدگاهي‌ متوازن‌ از موضوع‌ مورد افشا را ارائه‌ كند و روشن‌ و دور از ابهام‌ باشد.
اطلاعات‌ متمم‌
17 – 6 .        علاوه‌بر صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ و يادداشتهاي‌ توضيحي‌، گاه‌ اطلاعات‌ متمم‌ نيز ارائه‌ مي‌شود. اطلاعات‌ متمم‌ مي‌تواند دربرگيرنده‌ افشائيات‌ و اطلاعات‌ داوطلبانه‌ يا تكميلي‌ باشد كه‌ احتمالاً به‌ دليل‌ بيش‌ از حد ذهني‌ بودن‌ ، مناسب‌ درج‌ در صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ و يادداشتهاي‌ توضيحي‌ نبوده‌ است و لذا جزء لاينفك‌ صورتهاي‌ مالي‌ محسوب‌ نمي‌گردد. گزارش‌ تحليلي‌ مديران‌، اطلاعات‌ تهيه‌ شده‌ از ديدگاهي‌ متفاوت‌ از آنچه‌ در صورتهاي‌ مالي‌ اتخاذ شده‌ است‌، اطلاعات‌ آماري‌ و شاخصها و اطلاعات‌ خلاصه‌ مهم‌ نمونه‌هايي‌ از اطلاعات‌ متمم‌ مي‌باشند.
ترازنامـه‌
18 – 6 .    همان‌ طور كه‌ در فصل‌ اول‌ بيان‌ شد، ترازنامه‌ به‌ همراه‌ يادداشتهاي‌ توضيحي‌ مربوط‌ اطلاعاتي‌ در مورد وضعيت‌ مالي‌ واحد تجاري‌ مشتمل‌ بر داراييها ، بدهيها و حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ ارائه‌ مي‌كند و رابطه‌ بين‌ عناصر مزبور را در يک مقطع‌ معين‌ زماني‌ نشان‌ مي‌دهد. ترازنامه‌ ساختار منابع‌ واحد تجاري‌ (طبقات‌ عمده‌ داراييها و مبالغ‌ آنها) و ساختار مالي‌ آن‌ (طبقات‌ عمده‌ بدهيها و حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ و مبالغ‌ آنها) را نشان‌ مي‌دهد.
19 – 6 .    عناصر مندرج‌ در ترازنامه‌ مشتمل‌ بر داراييها، بدهيها و حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ در فصل‌ سوم‌ تعريف‌ شده‌ است‌. همان‌ طور كه‌ در بندهاي‌ 6-6 الي‌ 9-6 توضيح‌ داده‌ شده‌ است‌، اين‌ اقلام‌ در قالب‌ طبقات‌ مختلفي‌ گزارش‌ مي‌شود. معيار اصلي‌ انتخاب‌ تعداد طبقات‌ و محتواي‌ هريک از آنها، ميزان‌ كمكي‌ است‌ كه‌ ماحصل‌ اين‌ انتخاب‌ به‌ استفاده‌كنندگان‌ صورتهاي‌ مالي‌ مي‌كند تا ماهيت‌، مبلغ‌ و ميزان‌ نقدينگي‌ منابع‌ موجود، نقش‌ كاربردي‌ آنها و مبلغ‌ و زمان‌ بندي‌ تعهداتي‌ را كه‌ مستلزم‌ منابع‌ نقدي‌ است‌ يا ممكن‌ است‌ باشد، ارزيابي‌ كنند.
20 – 6 .    اطلاعات‌ ارائه‌ شده‌ در ترازنامه‌ مي‌تواند مستقيماً به‌ براورد استفاده‌كنندگان‌ از مبلغ‌، زمان‌ و احتمال‌ جريانهاي‌ نقدي‌ آتي‌ كمك‌ نمايد. آن‌ نوع‌ گزارشگري‌ كه‌ داراييها را برحسب‌ نقش‌ آنها از يكديگر تميز مي‌دهد به‌ هدف‌ فوق‌ كمك‌ مي‌كند. به‌ طور مثال‌، داراييهايي‌ را كه‌ جهت‌ فروش‌ نگهداري‌ مي‌شود بايد جدا از داراييهايي‌ كه‌ برمبناي‌ مستمر جهت‌ استفاده‌ در فعاليتهاي‌ واحد تجاري‌ نگهداري‌ مي‌شود گزارش‌ كرد زيرا اين‌ تمايز از نقطه‌ نظر وضعيت‌ آتي‌ جريانهاي‌ نقدي‌ حائز اهميت‌ است‌.
21 – 6 .            هدف‌ ترازنامه‌ نمايش‌ ارزش‌ واحد تجاري‌ نمي‌باشد. به‌ دليل‌ محدوديتهاي‌ ناشي‌ از اتكا پذيري‌ اندازه‌گيري‌ و ملاحظات‌ مربوط‌ به‌ فزوني‌ منافع‌ بر هزينه‌ها، همه‌ داراييها و بدهيها در ترازنامه‌ نمايش‌ نمي‌يابد (بدهيهاي‌ احتمالي‌ از موارد مثال‌ است‌) و برخي‌ داراييها و بدهيهاي‌ منعكس‌ شده‌ در ترازنامه‌ ممكن‌ است‌ با گذشت‌ زمان‌ تحت‌ تأثير رويدادهايي‌ از قبيل‌ تغييرات‌ در قيمتها يا ساير كاهشها و افزايشهاي‌ در ارزش‌ قرار گيرد كه‌ اين‌ تأثيرات‌ ممكن‌ است‌ مورد شناخت‌ قرار نگيرد يا تنها بعضاً در ترازنامه‌ شناسايي‌ شود. حتي‌ اگر ارزش‌ تمامي‌ داراييها و بدهيهاي‌ شناسايي‌ شده‌ در ترازنامه‌ به‌ روز باشد، تفاوت‌ داراييها و بدهيها، بجز برحسب‌ اتفاق‌، با ارزش‌ واحد تجاري‌ برابري‌ نخواهد كرد. با اين‌ حال‌، ترازنامه‌ در كنار ساير صورتهاي‌ مالي‌ و ديگر اطلاعات‌، به افرادي‌ كه‌ خواهان‌ تعيين‌ ارزش‌ واحد تجاري‌ مي‌باشند كمك‌ خواهد كرد.
صورتهاي‌ عملكرد مالي‌
22 – 6 .    درآمدها و هزينه‌هايي‌ كه‌ در يک دوره‌ مالي‌ شناسايي‌ شده‌ است‌ در يكي‌ از صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ يعني‌ صورت‌ سود و زيان‌ و صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ گزارش‌ مي‌شود.
23 – 6 .        صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ در قالب‌ موارد زير به‌ اهداف‌ گزارشگري‌ مالي‌ كمك‌ مي‌نمايند:
الف .    ارائه‌ اطلاعات‌ به‌ استفاده‌كنندگان‌ به‌ منظور قادر ساختن‌ ايشان‌ در امر بررسي‌ ارزيابيهاي‌ قبلي‌ از عملكرد مالي‌ دوره‌هاي‌ گذشته‌ و درصورت‌ لزوم‌ اصلاح‌ ارزيابيهاي‌ آنها از عملكرد دوره‌هاي‌ آتي‌.
ب‌    .    ارائه‌ گزارشي‌ از نتايج‌ وظيفه‌ مباشرت‌ مديريت‌ به‌ منظور قادر ساختن‌ استفاده‌كنندگان‌ به‌ ارزيابي‌ عملكرد گذشته‌ مديريت‌ و ايجاد مبنايي‌ جهت‌ شكل‌گيري‌ انتظارات‌ آتي‌ در مورد عملكرد مالي‌.

24 – 6 .    در ارزيابي‌ كليت‌ عملكرد مالي‌ يک واحد تجاري‌ طي‌ دوره‌، كليه‌ درآمدها و هزينه‌ها بايد مورد توجه‌ قرار گيرد. صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ دربرگيرنده‌ كل‌ درآمدها و هزينه‌ها طي‌ دوره‌ مي‌باشد . معهذا، اجزاي‌ تفكيكي‌ مبلغ‌ سود يا زيان‌ جامع‌ اغلب‌ در مقايسه‌ با كل‌ آن‌، از اهميت‌ بيشتري‌ برخوردار است‌.
25 – 6 .    در يک نظام‌ ساده‌ حسابداري‌ كه‌ صورتهاي‌ مالي‌ منعكس‌كننده‌ تغييرات‌ در ارزش‌ نمي‌باشد، تمام‌ درآمدها و هزينه‌هاي‌ واحد تجاري‌ طي‌ دوره‌ ناشي‌ از فعاليتهاي‌ عملياتي‌ و غيرعملياتي‌ است‌ كه‌ در صورت‌ سود و زيان‌ انعكاس‌ مي‌يابد. با اين‌ حال‌، اگر قرار است‌ صورتهاي‌ مالي‌ اثرات‌ تغييرات‌ در ارزش‌ را نشان‌ دهد، شيوه‌ پيچيده‌تري‌ جهت‌ انعكاس‌ درآمدها و هزينه‌هاي‌ واحد تجاري‌ ضرورت‌ مي‌يابد.
26 – 6 .        در برخي‌ نظامهاي‌ حسابداري‌، بيشتر تغييرات‌ در ارزش‌ بخصوص‌ درآمدها به‌ خاطر اينكه‌ هنوز تحقق‌ نيافته‌اند درصورت‌ سود و زيان‌ نمايش‌ نمي‌يابند. ارائه‌ يک تعريف‌ دقيق‌ از مفهوم‌ ” تحقق‌“ كار مشكلي‌ است‌ ولي‌ معمولاً مفهوم‌ تحقق‌ عبارت‌ است‌ از الزام‌ به‌ اينكه‌ درآمد مستند به‌ دريافت‌ وجه‌ نقد (يا دارايي‌ ديگري‌ كه‌ با قطعيت‌ معقول‌ انتظار تبديل‌ شدن‌ آن‌ به‌ وجه‌ نقد وجود داشته‌ باشد) شده‌ باشد يا با انتظار قريب‌ به‌ يقين‌ مستند گردد.
27 – 6 .    يكي‌ از مزاياي‌ قابل‌ ذكر چنين‌ سيستمي‌ اين‌ است‌ كه‌ درآمدها برمبنايي‌ قابل‌ اتكا گزارش‌ مي‌شود. اگر تنها درآمدهاي‌ تحقق‌ يافته‌ شناسايي‌ شود و اگر ضوابط‌ تحقق‌ از استحكام‌ كافي‌ برخوردار باشد، احتمال‌ برگشت‌ يک درآمد تحقق‌ يافته‌ وجود نخواهد داشت‌. اين‌ نحوه‌ عمل‌، ممكن‌ است‌ در تشخيص‌ كيفيت‌ سودهايي‌ كه‌ مستلزم‌ تلاش‌ براي‌ فروش‌ كالا يا ارائه‌ خدمات‌ است‌ از درآمدهاي‌ ناشي از تغييرات‌ در قيمتها، مفيد واقع‌ گردد. معهذا، با توسعه‌ بازارهاي‌ مختلف‌، اهميت‌ مسئله‌ قابليت‌ تبديل‌ به‌ وجه‌ نقد از لحاظ‌ مربوط‌ بودن‌ كاهش‌ مي‌يابد و اين‌ امر بخصوص‌ در مورد اقلامي‌ كه‌ براي‌ استفاده‌ مستمر در فعاليتهاي‌ تجاري‌ نگهداري‌ نمي‌شود و لذا در هر زمان‌ به راحتي‌ قابل‌ فروش‌ است‌، مصداق‌ دارد. هرگاه‌ ارزشهاي‌ جاري‌ داراييها و بدهيها به‌ قدر كافي‌ اتكا پذير باشد، خصوصيت‌ ”مربوط‌ بودن‌ “ اين‌ الزام‌ را پيش مي‌آورد كه‌ تغييرات‌ در ارزش‌ صرف‌ نظر از تحقق‌ يا عدم‌ تحقق‌ سود يا زيان‌، شناسايي‌ شود.
28 – 6 .    ارائه‌ اطلاعاتي‌ در مورد درآمدها و هزينه‌هاي‌ تحقق‌ يافته‌ و تحقق‌ نيافته‌ يک دوره‌ در صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ ميسر است‌. به‌ طور مثال‌ تنها درآمدها و هزينه‌هاي‌ تحقق‌ يافته‌ را مي‌توان‌ درصورت‌ سود و زيان‌ گزارش‌ نمود و ساير درآمدها و هزينه‌ها را در صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ منظور كرد. با اين‌ حال‌ چنين‌ سيستمي‌ مستلزم‌ گزارش‌ درآمدها و هزينه‌هايي‌ در صورت‌ سود و زيان‌ است‌ كه‌ طي‌ دوره‌ ايجاد نشده‌، بلكه‌ تحقق‌ يافته‌ است‌. اين‌ امر همچنين‌ مستلزم‌ آن‌ است‌ كه‌ مبلغ‌ درآمدهاي‌ قبلاً شناسايي‌ شده‌ كه‌ طي‌ دوره‌ جاري‌ تحقق‌ يافته‌اند از صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ كسر شود، حتي‌ اگر اين‌ مبلغ‌ داراي‌ اهميت‌ زيادي‌ نباشد. موضوع‌ قابل‌ اهميت‌ ديگر اين‌ است‌ كه‌ درآمدها و هزينه‌هاي‌ مرتبط‌ با شمار زيادي‌ از انواع‌ داراييها كه‌ طي‌ يک دوره‌ خاص‌ تحقق‌ مي‌يابد، به‌ طور مستقيم‌ تحت‌ كنترل‌ مديريت‌ مي‌باشد. بنابراين‌ هرگاه‌ يک مقياس‌ سنجش‌ عملكرد مالي‌ از مبلغ‌ درآمد و هزينه‌ تحقق‌ يافته‌ تأثير بپذيرد، آنگاه‌ مديريت‌ ابزاري‌ دراختيار دارد كه‌ به‌ موجب‌ آن‌ بتواند به‌ دلخواه‌ خود (و البته‌ در چارچوب‌ محدوديتهاي‌ كلي‌) به‌ افزايش‌ و كاهش‌ آن‌ بپردازد، هر چند كه‌ چنين‌ نحوه‌ عملي‌ فاقد اهميت‌ اقتصادي‌ باشد. بدين‌ دلايل‌، اطلاعات‌ در مورد درآمدها و هزينه‌هاي‌ قبلاً شناسايي‌ شده‌ كه‌ طي‌ دوره‌ جاري‌ تحقق‌ يافته‌ است‌ در صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ منعكس‌ نمي‌شود بلكه‌ درصورت‌ نياز، در يادداشتهاي‌ توضيحي‌ تحت‌ عنوان‌ ” سودها و زيانهاي‌ تاريخي‌“ گزارش‌ مي‌شود.
29 – 6 .    بدين‌ ترتيب‌، صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ تنها درآمدها و هزينه‌هاي‌ ايجاد شده‌ در يک دوره‌ را گزارش‌ مي‌كند و تحقق‌ بعدي‌ چنين‌ درآمدها و هزينه‌هايي‌ منجر به‌ گزارش‌ مجدد آنها نمي‌شود. از اين‌ نكته‌ مي‌توان‌ نتيجه‌ گرفت‌ كه‌ هرگاه‌ تغييري‌ در ارزش‌ يک دارايي‌ ايجاد شود يا آن‌ دارايي‌ به‌ فروش‌ رسد، سود يا زيان‌ گزارش‌ شده‌ عبارت‌ از تفاوت‌ بين‌ ارزش‌ جديد يا عوايد فروش‌ دارايي‌ و ارزش‌ قبلاً گزارش‌ شده‌ آن‌ مي‌باشد.
30 – 6 .    در كنار طبقه‌ بندي‌ سودها به‌ تحقق‌ يافته‌ و تحقق‌ نيافته‌، طبقه‌ بندي‌ ديگري‌ نيز در رابطه‌ با كيفيت‌ سودها وجود دارد و آن‌ طبقه‌ بندي‌ درآمدها و هزينه‌ها به‌ درآمدها و هزينه‌هاي‌ ناشي‌ از فعاليتهاي‌ عملياتي‌ و درآمدها و هزينه‌هاي‌ ناشي‌ از تغييرات‌ در ارزش‌ آن‌ دسته‌ از داراييها و بدهيهايي‌ است‌ كه‌ براي‌ استفاده‌ مستمر در فعاليتهاي‌ واحد تجاري‌ نگهداري‌ مي‌شود، مي‌باشد. وظيفه‌ اصلي‌ اين‌ داراييها و بدهيها فراهم‌ آوردن‌ زير بناي‌ لازم‌ براي‌ عمليات‌ واحد تجاري‌ است‌ و فراوري‌ و خريد و فروش‌ آنها مد نظر نمي‌باشد. در اين‌ گونه‌ طبقه‌ بندي‌ درآمدها و هزينه‌ها، آن‌ بخش‌ از تغييرات‌ در ارزش‌ كه‌ برفعاليت‌ جاري‌ واحد تجاري‌ به‌ طور مستمر اثر نمي‌گذارد به‌ عنوان‌ درآمدها و هزينه‌هاي‌ غير عملياتي‌ طبقه‌بندي‌ و جدا از نتايج‌ حاصل‌ از فعاليتهاي‌ عملياتي‌ گزارش‌ مي‌شود.
31 – 6 .    باتوجه‌ به‌ مراتب‌ فوق‌، درآمدها و هزينه‌هاي‌ تحقق‌ نيافته‌ ناشي‌ از تغييرات‌ ارزش‌ آن‌ دسته‌ از داراييها و بدهيهايي‌ كه‌ برمبنايي‌ مستمر اساساً به‌ منظور قادر ساختن‌ واحد تجاري‌ به‌ انجام‌ عمليات‌ نگهداري‌ مي‌گردد و به‌ موجب‌ استانداردهاي‌ حسابداري‌ مربوط‌ مستقيماً به‌ حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ منظور مي‌شود (از قبيل‌ درآمدها و هزينه‌هاي‌ ناشي‌ از تجديد ارزيابي‌ داراييهاي‌ ثابت‌ مشهود)، تنها درصورت‌ سود و زيان‌ جامع‌ گزارش‌ مي‌گردد.
32 – 6 .    تمامي‌ ديگر درآمدها و هزينه‌ها در صورت‌ سود و زيان‌ گزارش‌ مي‌گردد. بنابراين‌ صورت‌ سود و زيان‌ دربرگيرنده‌ نتايج‌ عمليات‌ واحد تجاري‌ و نيز ساير درآمدها و هزينه‌ها از جمله‌ درآمدها و هزينه‌هاي‌ غيرعملياتي‌ تحقق‌ يافته‌ مي‌باشد.
33 – 6 .    صورت‌ سود و زيان‌ جامع‌، خلاصه‌اي‌ از اجزاي‌ مهم‌ تشكيل‌ دهنده‌ تمامي‌ تغييرات‌ در حقوق‌ صاحبان‌ سرمايه‌ (بجز آورده‌ و ستانده‌ صاحبان‌ سرمايه‌) را ارائه‌ مي‌كند. اگرچه‌ اجزاي‌ سود يا زيان‌ جامع‌ در همه‌ واحدهاي‌ تجاري‌ وجود دارد، معهذا اين‌ اجزا در واحدهاي‌ تجاري‌ مختلف‌ از نقطه‌ نظر تداوم‌ يا تكرار، ثبات‌، مخاطره‌ و اتكا پذيري‌، ويژگيهاي‌ متفاوتي‌ از خود بروز مي‌دهد. بنابر اين‌ اهميت‌ نسبي‌ اجزاي‌ مختلف‌ سود يا زيان‌ جامع‌ در واحدهاي‌ مختلف‌، متفاوت‌ خواهد بود.
34 – 6 .        هرگاه‌ احتمال‌ رود افشاي‌ يک قلم‌ خاص‌ جهت‌ ارزيابي‌ وظيفه‌ مباشرت‌ مديريت‌ يا به‌ عنوان‌ عاملي‌ در ارزيابي‌ عملكرد مالي‌ و جريانهاي‌ نقدي‌ آتي‌ حائز اهميت‌ باشد، آن‌ قلم‌ بايد بطور جداگانه‌، گزارش‌ شود. تعداد مناسب‌ اقلامي‌ كه‌ بايد جداگانه‌ گزارش‌ شود به‌ ملاحظات‌ مربوط‌ به‌ سطح‌ مناسب‌ ادغام‌ اطلاعات‌ (موضوع‌ بحث‌ بندهاي‌ 6-6 و 7-6)
بستگي‌ دارد.
35 – 6 .    اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ عملكرد مالي‌ در ارزيابي‌ ظرفيت‌ واحد تجاري‌ جهت‌ ايجاد جريانهاي‌ نقدي‌ از محل‌ منابع‌ موجود آن‌ مفيد مي‌باشد. اين‌ اطلاعات‌ همچنين‌ براي‌ قضاوت‌ در مورد اثربخشي‌ منابع‌ به‌ كار گرفته‌ شده‌ و استفاده‌ احتمالي‌ از منابع‌ اضافي‌ مفيد است‌. ارائـه‌ مناسب‌ متضمن‌ موارد زير است‌:
الف.    گزارش‌ جداگانه‌ اقلامي‌ كه‌ باتوجه‌ به‌ تجربه‌ دوره‌هاي‌ گذشته‌ يا انتظارات‌ در مورد آينده‌، از لحاظ‌ مبلغ‌ يا وقوع‌، غيرعادي‌ تشخيص‌ داده‌ شده‌ است‌، از قبيل‌ اقلام‌ استثنايي‌.
ب‌    .    تشخيص‌ مبالغي‌ كه‌ به‌ طرق‌ گوناگون‌ تحت‌ تأثير تغييرات‌ در شرايط‌ اقتصادي‌ يا فعاليت‌ تجاري‌ قرار گرفته‌ است‌، از قبيل‌ ارائـه‌ اطلاعات‌ در مورد بخشهاي‌ مختلف‌ واحد تجاري‌.
ج‌    .    ارائـه‌ جزئيات‌ در حدي‌ كه‌ استفاده‌كنندگان‌ را قادر نمايد تركيب‌ درآمدها و هزينه‌هاي‌ واحد تجاري‌ و ارتباط‌ آنها را با دريافتها و پرداختهاي‌ آن‌ درك‌ نمايند. به‌ طور مثال‌، ممكن‌ است‌ گزارش‌ جداگانه‌ موارد زير مربوط‌ تلقي‌ گردد:
-    هزينه‌هايي‌ كه‌ با حجم‌ فعاليت‌ واحد تجاري‌ يا با اجزاي‌ درآمد واحد تجاري‌ تغيير مي‌كند.
-    هزينه‌هايي‌ از قبيل‌ هزينه‌ تحقيق‌ و توسعه‌ كه‌ عمدتاً با سود دوره‌هاي‌ آتي‌ و نه‌ سود دوره‌ جاري‌ مرتبط‌ مي‌باشد.
-    هزينه‌هايي‌ كه‌ داراي‌ ويژگيهاي‌ خاص‌ است‌ از قبيل‌ هزينه‌هاي‌ مالي‌ و ماليات‌.

د    .    محدود نمودن‌ تهاتر اقلام‌ مثبت‌ و منفي‌ در صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ به‌ مواردي‌ كه‌ با رويداد يا شرايطي‌ واحد ارتباط‌ داشته‌ است‌ و افشاي‌ اقلام‌ تهاتر شده‌ بجز در مواردي‌ كه‌ احتمال‌ رود اطلاع‌ از مبالغ‌ ناخالص‌ براي‌ ارزيابي‌ نتايج‌ آتي‌ يا تأثير معاملات‌ و ساير رويدادهاي‌ گذشته‌ مفيد نباشد.
ﻫ    .    تميز دادن‌ بين‌ طبقات‌ مختلف‌ درآمد و هزينه‌ كه‌ اندازه‌گيري‌ آنها از سطوح‌ متفاوت‌ اتكا پذيري‌ برخوردار است‌.

36 – 6 .    يک نقطه‌ آغاز مناسب‌ براي‌ ارزيابي‌ نتايج‌ آتي‌، درآمد ايجاد شده‌ توسط‌ آن‌ بخش‌ از عمليات‌ است‌ كه‌ در آينده‌ تداوم‌ دارد. بدين‌ لحاظ‌، ارائـه‌ درآمد حاصل‌ از عمليات‌ درحال‌ تداوم‌ و عمليات‌ متوقف‌ شده‌ به‌ عنوان‌ اجزاي‌ جداگانه‌ سود يا زيان‌ براي‌ استفاده‌ كنندگان‌ مفيد مي‌باشد.
37 – 6 .    ارزيابي‌ سود يا زيان‌ جامع‌ توسط‌ استفاده‌كنندگان‌ صورتهاي‌ مالي‌، ممكن‌ است‌ تا حدي‌ به توان‌ آنها مبني‌بر ارتباط‌ دادن‌ نتايج‌ واحد تجاري‌ با دوره‌هاي‌ زماني‌ خاص‌ بستگي‌ داشته‌ باشد تا اينكه‌ آنها بتوانند اثر تغييرات‌ در شرايط‌ اقتصادي‌ را برنتايج‌ واحد تجاري‌ ارزيابي‌ نمايند. همان‌ طور كه‌ در فصل‌ دوم‌ ذكر شد، استفاده‌ از روشهاي‌ يكنواخت‌ جهت‌ تهيه‌ صورتهاي‌ مالي‌ دوره‌هاي‌ مختلف‌ حائز اهميت‌ است‌. معهذا، تجديدنظر در قضاوتهاي‌ انجام‌ شده‌ در دوره‌هاي‌ گذشته‌ يک ويژگي‌ عادي‌ گزارشگري‌ در شرايط‌ ابهام‌ مي‌باشد. بدين‌ لحاظ‌، اثر تعديلات‌ در برآوردهاي‌ انجام‌ شده‌ در روال‌ عادي‌ تهيه‌ صورتهاي‌ مالي‌ در دوره‌هاي‌ گذشته‌ معمولاً در عملكرد مالي‌ دوره‌ جاري‌ انعكاس‌ مي‌يابد. به‌ همين‌ دليل‌ ، نتايج‌ دوره‌هاي‌ گذشته‌ بايد از طريق‌ تعديلات‌ سنواتي‌ فقط‌ در موارد اصلاح‌ اشتباه‌ مربوط‌ به‌ شناخت‌ درآمدهاو هزينه‌ها يا تغيير در رويه‌هاي‌ حسابداري‌ مؤثر برنتايج‌ گذشته‌ ، ارائه‌ مجدد شود.
صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد
38 – 6 .    باتوجه‌ به‌ هدف‌ صورتهاي‌ مالي‌، استفاده‌كنندگان‌ نياز به‌ اطلاعات‌ درباره‌ جريانهاي‌ ورودي‌ و خروجي‌ وجه‌ نقد دارند تا آنان‌ را در ارزيابي‌ نقدينگي‌، توان‌ واحد تجاري‌ جهت‌ بازپرداخت‌ بدهيها و جريانهاي‌ نقدي‌ آتي‌ و نيز بررسي‌ ارزيابيهاي‌ قبلي‌ كمك‌ كند.
39 – 6 .    صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد به‌ همراه‌ يادداشتهاي‌ توضيحي‌ مربوط‌ ، منعكس‌كننده‌ جريانهاي‌ ورودي‌ و خروجي‌ نقدي‌ واحد تجاري‌ طي‌ دوره‌ است‌ و جريانهاي‌ ناشي‌ از عمليات‌ را از جريانهاي‌ ناشي‌ از ساير فعاليتها تفكيك‌ مي‌كند. صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد اطلاعات‌ مفيدي‌ در مورد طرق‌ ايجاد و مصرف‌ وجه‌ نقد توسط‌ واحد تجاري‌ ارائه‌ مي‌كند. به‌ طور مثال‌ صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد، وجه‌ نقد ناشي‌ از فعاليتهاي‌ عملياتي‌ و وجه‌ نقد مصرفي‌ جهت‌ بازپرداخت‌ تسهيلات‌ مالي‌، توزيع‌ سود سهام‌ يا تجديد سرمايه‌گذاري‌ آن‌ به‌ منظور نگهداشت‌ يا افزايش‌ ظرفيت‌ عملياتي‌ را نشان‌ مي‌دهد. اطلاعات‌ راجع‌ به‌ جريانهاي‌ ورودي‌ و خروجي‌ وجه‌ نقد طي‌ دوره‌ به‌ استفاده‌كنندگان‌ كمك‌ مي‌كند تا عواملي‌ همچون‌ مخاطره‌، نقدينگي‌ واحد تجاري‌ و توان‌ آن‌ جهت‌ بازپرداخت‌ بدهيها، انعطاف‌پذيري‌ مالي‌ و رابطه‌ بين‌ سود و جريانهاي‌ نقدي‌ واحد تجاري‌ را مورد ارزيابي‌ قرار دهند.
40 – 6 .        صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد مبنايي‌ ناقص‌ براي‌ ارزيابي‌ دورنماي‌ جريانهاي‌ نقدي‌ آتي‌ به دست‌ مي‌دهد. بسياري‌ از دريافتهاي‌ نقدي‌ جاري‌ خصوصاً جريانهاي‌ نقدي‌ ورودي‌ ناشي‌‌ از عمليات‌، از فعاليتهاي‌ دوره‌هاي‌ گذشته‌ حاصل‌ مي‌شود و بسياري‌ از پرداختهاي‌ نقدي‌ به‌ قصد دريافتهاي‌ نقدي‌ آتي‌ يا به‌ انتظار چنين‌ دريافتهايي‌ صورت‌ مي‌گيرد. اعمال‌ معيارهاي‌ شناخت‌ درآمد و هزينه‌ موجب‌ مي‌شود كه‌ براي‌ اندازه‌گيري‌ نتايج‌ دوره‌، جريانهاي‌ نقدي‌ تعديل‌ شوند. به‌ همين‌ دليل‌، صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ در كنار ترازنامه‌ و صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد و به‌ عنوان‌ يک مجموعه‌، مبناي‌ مناسب‌تري‌ براي‌ ارزيابي‌ وضعيت‌ آتي‌ جريانهاي‌ نقدي‌ واحد تجاري‌ در مقايسه‌ با صورت‌ جريان‌ وجوه نقد به‌ تنهايي‌ فراهم‌ مي‌آورد.
انعطاف‌پذيري‌ مالي‌
41 – 6 .    انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ در فصل‌ اول‌ توصيف‌ شده‌ است‌. انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ از منابع‌ مختلفي‌ نشأت‌ مي‌گيرد. به‌ طور مثال‌ توان‌ كسب‌ سرمايه‌ جديد در كوتاه‌مدت‌ از طريق‌ صدور اوراق‌ مشاركت‌، توان‌ دستيابي‌ به‌ وجه‌ نقد از طريق‌ فروش‌ داراييها بدون‌ اختلال‌ در عمليات‌ درحال‌ تداوم‌ و توان‌ نيل‌ به‌ بهبود سريع‌ در خالص‌ جريانهاي‌ نقدي‌ ناشي‌‌ از عمليات‌، از جمله‌ اين‌ منابع‌ است‌.
42 – 6 .        انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ معمولاً متضمن‌ از دست‌ دادن‌ برخي‌ منافع‌ در قبال‌ به‌دست‌ آوردن‌ برخي‌ مزاياست‌. به‌ طور مثال‌ نگهداري‌ داراييهايي‌ كه‌ به‌ راحتي‌ در بازار قابل‌ داد و ستد است‌، نشانگر انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ است‌ اما همين‌ امر ممكن‌ است‌ متضمن‌ بسنده‌ كردن‌ به‌ نرخ‌ بازدهي‌ باشد كه‌ به‌ مراتب‌ كمتر از نرخي‌ است‌ كه‌ مي‌توان‌ از سرمايه‌گذاري‌ در داراييهايي‌ با نقدينگي‌ كمتر به‌ دست‌ آورد. انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ مي‌تواند مخاطرات‌ مرتبط‌ با عمليات‌ را، مثلاً با تقليل‌ خطر ورشكستگي‌ به‌هنگام‌ تنزل‌ خالص‌ جريانهاي‌ نقدي‌ ناشي‌ از عمليات‌، كاهش‌ دهد. به‌ طور كلي‌ در هر سطح‌ مخاطره‌ عملياتي‌، يک واحد تجاري‌ كه‌ از انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ بالايي‌ برخوردار است‌ در مقايسه‌ با واحد تجاري‌ با انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ پايين‌ در مجموع‌ با مخاطره‌ كمتري‌ روبرو مي‌باشد.
43 – 6 .    صورتهاي‌ مالي‌ اساسي‌ مجموعاً اطلاعاتي‌ را كه‌ براي‌ ارزيابي‌ انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ مفيد است‌ ارائه‌ مي‌كند. به‌ طور مثال‌ صورت‌ جريان‌ وجوه‌ نقد اين‌ اطلاعات‌ را از طريق‌ گزارش‌ جريانهاي‌ نقدي‌ ناشي‌ از عمليات‌ و افشاي‌ رابطه‌ آنها با سود فراهم‌ مي‌آورد. اين‌ اطلاعات‌ مي‌تواند در پيش‌بيني‌ جريانهاي‌ نقدي‌ آتي‌ مفيد واقع‌ شود و عموماً براي‌ هر واحد تجاري‌ هرچه‌ ميزان‌ خالص‌ جريانهاي‌ نقدي‌ آتي‌ ناشي‌ از عمليات‌ بيشتر باشد توان‌ آن‌ واحد تجاري‌ براي‌ مقابله‌ با تغييرات‌ نامساعد در شرايط‌ عملياتي‌ يا مالي‌، بيشتر خواهد بود. صورتهاي‌ عملكرد مالي‌ مي‌تواند اطلاعاتي‌ را به‌ منظور كمك‌ به‌ ارزيابي‌ توان‌ واحد تجاري‌ جهت‌ كاهش‌ هزينه‌ها در مواقع‌ تنزل‌ درآمد فراهم‌ آورد. ترازنامه‌ اطلاعاتي‌ را براي‌ ارزيابي‌ انعطاف‌ پذيري‌ مالي‌ از طريق‌ مشخص‌ كردن‌ ماهيت‌ منابع‌ موجود و مبلغ‌ و زمان‌ ادعاهاي‌ موجود براين‌ منابع‌ ارائه‌ مي‌كند.

آمار بازدیدکنندگان سایت

1624623
امروز
دیروز
هفته جاری
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
185
276
461
5049
5920
1624623

آی‌پی شما: 3.95.63.218
امروز: یکشنبه، 01 ارديبهشت 1398 - ساعت: 15:02:47