دارایی های نا مشهود 1

استاندارد حسابداري شماره 17

داراييهاي نامشهود - قسمت اول


فهرست مندرجات
شماره بند
( پيشگفتار
« داراييهاي نامشهود » استاندارد حسابداري شماره
• هدف
• دامنه كاربرد
• تعاريف
• ويژگيهاي دارايي نامشهود
ماهيت غيرعيني
قابليت تشخيص
• شناخت و اندازه گيري اوليه دارايي نامشهود
تحصيل جداگانه
تحصيل از طريق تركيب تجاري
اندازه گيري ارزش منصفانه دارايي نامشهود تحصيل شده در تركيب تجاري 31
مخارج بعدي پروژه تحقيق و توسعه در جريان تحصيل شده 33
معاوضه داراييها 36
- سرقفلي ايجاد شده در واحد تجاري 37
داراييهاي نامشهود ايجاد شده در واحد تجاري

مرحله تحقيق

مرحله توسعه
بهاي تمام شده دارايي نامشهود ايجاد شده در واحد تجاري 53
54 - • شناخت هزينه 57
- عدم شناخت هزينه هاي گذشته به عنوان دارايي 57

استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديدنظر شده 1386
فهرست مندرجات (ادامه)
شماره بند
58 – • اندازه گيري دارايي نامشهود پس از شناخت اوليه 64
- روش بهاي تمام شده 59
60 – - روش تجديد ارزيابي 64
65 – • عمر مفيد 73
74 – • داراييهاي نامشهود با عمر مفيد معين 82
74 – - دوره و روش استهلاك 76
77 – - ارزش باقيمانده 79
80 – - بررسي دوره و روش استهلاك 82
83 – • داراييهاي نامشهود با عمر مفيد نامعين 86
85 – - بررسي عمر مفيد 86
87 – • قابليت بازيافت مبلغ دفتري - زيان كاهش ارزش 88
89 – • بركناري و واگذاري 95
96 – • افشا 103
• تاريخ اجرا 104
• مطابقت با استانداردهاي بين المللي حسابداري 105
• پيوست شماره 1 : كاربرد استاندارد حسابداري در مورد برخ ي اقلام
غيرپولي نامشهود
• پيوست شماره 2 : مباني نتيجه گيري



پيشگفتار
1386/4/ 1) استاندارد حسابداري شماره 17 با عنوان داراييهاي نامشهو د كه در تاريخ 30 )
توسط مجمع عمومي سازمان حسابرسي تصو يب شده است ، جايگزين استاندارد حسابداري
شماره 17 قبلي و همچنين استاندارد حسابداري شماره 7 با عنوان حسابداري مخارج تحقيق و
1386/1/ توسعه مي شود و الزامات آن در مورد صورتهاي مالي كه دوره مالي آنها از تاريخ 1
و بعد از آن شروع مي شود، لازم الاجراست.
دلايل تجديد نظر در استاندارد
2) اين تجديدنظر با هدف هماهنگي بيشتر با استانداردهاي بين المللي حسابداري و بهبود )
استاندارد قبلي، انجام شده است.
تغييرات اصلي
3) حسابداري مخارج تحقيق و توسعه كه قبلاً به طور جداگانه در استاندارد حسابداري شماره 7 )
با عنوان ” حسابداري مخارج تحقيق و توسع ه“ مطرح شده بود در اين استاندارد ادغام شده
است.
4) در استاندارد حسابداري قبلي، دارايي نامشهود به يك دارايي غيرپولي و فاقد ماهيت عيني )
اطلاق مي شد كه حائز معيارهاي زير باشد:
الف. به منظور استفاده در توليد يا عرضه كالاها يا خدمات ، اجاره به ديگران يا براي
مقاصد اداري توسط واحد تجاري نگهداري شود، و
ب . با قصد استفاده طي بيش از يك دوره مالي توسط واحد تجاري تحصيل شده باشد .
در استاندارد جديد، هر دو معيار مزبور حذف شده است.
5) در استاندارد حسابداري قبلي، فرض شده بود كه همه داراييهاي نامشهود، عمر مفيد معين )
دارند. ضمناً يك فرض قابل رد وجود داشت مبني بر اينكه عمر مفيد دارايي نامشهود از زمان
بهره برداري از آن، از بيست سال تجاوز نمي كند. در استاندارد جديد اين فرض قابل رد
حذف شده است ، ضمن اينكه داراييهاي نامشهود به دو گروه با عمر مفيد معين و عمر مفيد
نامعين طبقه بندي شده است. داراييهاي نامشهود با عمر مفيد نامعين مستهلك نمي شود.


استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386
اين استاندارد بايد با توجه به ” مقدمه اي بر استانداردهاي حسابداري “ مطالعه و
بكار گرفته شود.
هدف
1 . هدف اين استاندارد، تجويز نحوه حسابداري داراييهاي نامشهود است . موضوعات اصلي
در حسابداري داراييهاي نامشهود عبارت از معيارها و زمان شناخت دارايي ، تعيين مبلغ
دفتري (شامل هزينه استهلاك ) و موارد افشاست.
دامنه كاربرد
2 . الزامات اي ن استاندارد ب ايد د ر مورد حسابدار ي تما م داراييها ي نامشهود بكار گرفت ه شود مگر
اينكه به موجب استانداردي ديگر، نحوه حسابداري متفاوتي، الزامي شده باشد.
3 . اين استاندارد ازجمله در موارد زير كاربرد ندارد:
الف . سرقفلي ناشي از تركيب تجاري (به استاندارد حسابداري شماره 19 با عنوان
تركيبهاي تجاري مراجعه شود).
ب . حق امتياز معادن و مخارج اكتشاف، توسعه و استخراج معادن، نفت، گاز طبيعي و
منابع مشابهي كه احيا شونده نيست.
ج . اجاره ها (به استاندارد حسابداري شماره 21 با عنوان حسابداري اجاره ها مراجعه شود).
د . داراييهاي نامشهودي كه در روال عادي عمليات واحد تجاري به قصد فروش
نگهداري مي شود (به استانداردهاي حسابداري شماره 8 يا 9 با عناوين حسابدار ي
موجودي مواد و كالا و حسابداري پيمانهاي بلند مدت مراجعه شود).
ه . مخارج قبل از بهره برداري (به استاندارد حسابداري شماره 24 با عنوان گزارشگري
مالي واحدهاي تجاري در مرحله قبل از بهره برداري مراجعه شود).
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

و . داراييهاي نامشهودي كه طبق استاندارد حسابداري شماره 31 باعنوان داراييهاي
غيرجاري نگهداري شده براي فروش و عمليات متوقف شده ، به طور مستقل يا در قالب
يك مجموعه واحد، به عنوان نگهداري شده براي فروش طبقه بندي شده است.
4 . اين استاندارد همچنين براي مخارج تبليغات، آموزش، تحقيق و توسعه بكار مي رود.
فعاليتهاي تحقيق و توسعه در راستاي توسعه دانش است . بنابراين، اگرچه اين فعاليتها
ممكن است منجر به ايجاد يك دارايي با ماهيت عيني گردد (براي م ثال نمونه سازي يك
محصول)، اما عنصر عيني دارايي نسبت به وجه نامشهود، يعني دانش مستتر در آن،
در درجه دوم اهميت قرار دارد.
تعاريف
5 . اصطلاحات ذيل در اين استاندارد با معاني مشخص زير بكار رفته است :
• ارزش اقتصاد ي : خالص ارزش فعل ي جريانها ي نقد ي آتي ناش ي از كاربرد مستمر دارايي
از جمله جريانهاي نقدي ناشي از واگذاري نهايي آن.
• ارزش باقيمانده : مبل غ برآوردي كه واحد تجاري در حال حاضر مي تواند از واگذاري دارايي
پس از كسر مخارج برآوردي واگذاري بدست آورد با اين فرض كه دارايي در وضعيت
متصور در پايان عمر مفيد باشد.
• ارزش منصفان ه : مبلغي است كه خريدار ي مطل ع و ماي ل و فروشند ه اي مطل ع و ماي ل م ي توانند
در معامل ه اي حقيق ي و د ر شرايط عاد ي ، ي ك داراي ي را در ازا ي مبل غ مزبور ب ا يكديگر مبادل ه
كنند.
• استهلاك : تخصيص سيستماتيك مبلغ استهلاك پذير يك دارايي طي عمر مفيد آن .
• بهاي تما م شد ه : مبلغ وج ه نقد يا معاد ل نقد پرداخت ي يا ارز ش منصفان ه ساير ماب هازاهايي ك ه
جهت تحصي ل ي ك داراي ي در زما ن تحصي ل يا ايجاد آ ن، واگذار شد ه اس ت، يا حسب مورد،
مبلغي كه در زمان شناخت اوليه براساس الزامات خاص ساي ر استانداردهاي حسابداري ،
به آن دارايي تخصيص يافته است (مانند مخارج تأمين مالي).
• تحقيق : پژوهشي نو و برنام هريزي شده است كه با هدف كسب دانش علمي يا فني جديد
انجام مي شود.
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

• توسعه : بكارگيري دستاوردهاي تحقيقاتي يا ساير دانشها د ر قالب يك برنامه يا طرح براي تولي د
مواد، تجهيزات، محصولات، فرايندها، سيستمها يا خدمات جديد، يا بهسازي اساسي مواردي كه
قبلاً توليد يا ارائه گرديده و يا استقرار يافته است، پيش از آغاز توليد يا كاربرد تجاري.
• خالص ارزش فرو ش: مبلغ وجه نقد يا معادل نقد كه ا ز طريق فروش دارايي د ر شرايط عادي
و پس از كسر كليه هزينه هاي مرتبط با فروش حاصل مي شود.
• دارايي : حقوق نسب ت ب ه مناف ع اقتصادي آت ي يا ساير راهها ي دستياب ي مشرو ع ب ه آ ن مناف ع كه
درنتيجه معاملات يا ساير رويدادهاي گذشته به كنترل واحدتجاري درآمده است .
• دارايي نامشهود : يك دارايي قابل تشخيص غيرپولي و فاقد ماهيت عيني.
• داراييهاي پول ي : وج ه نقد و داراييهاي ي ك ه قرار اس ت ب ه مبلغ ثاب ت يا قاب ل تعيين ي از وج ه نقد
دريافت شود.
• زيان كاهش ارزش : مازاد مبلغ دفتري يك دارايي نسبت به مبلغ بازيافتني آن.
• عمر مفيد : عبارت است از :
الف . مدت زماني كه انتظار مي رود يك دارايي، مورد استفاده واحد تجاري قرار گيرد، يا
ب . تعداد توليد يا ساير واحدها ي مقدار ي مشاب ه ك ه انتظار م ي رود در فرايند استفاد ه از
دارايي توسط واحد تجاري تحصيل شود.
• مبلغ استهلا ك پذير : بها ي تما م شد ه دارايي يا ساير مبال غ جايگزي ن بها ي تما م شد ه د ر
صورتهاي مالي ، به كسر ارزش باقيمانده آن.
• مبلغ دفتر ي : مبلغ ي ك ه داراي ي پ س از كسر استهلا ك انباشت ه و كاه ش ارزش انباشته مربو ط،
به آن مبلغ در ترازنامه منعكس مي شود .
• مبلغ بازيافتني : خالص ارزش فروش يا ارزش اقتصادي يك دارايي ، هركدام كه بيشتر است .
ويژگيهاي دارايي نامشهود
6 . واحدهاي تجاري معمولاً منابعي را صرف تحصيل ، توسعه ، نگهداري و بهبود داراييهاي
نامشهود از قبيل دانش فني يا علمي ، طراحي و اجراي سيستمهاي جديد، حق امتياز و
علائم تجاري مي كنند. نمونه هاي رايج از سرفصلهاي كلي فوق ، نرم افزار رايانه اي ،
حق اختراع ، حق تأليف ، حق تكثير يا نمايش فيلمهاي سينمايي و ويديويي ، سرقفلي محل
كسب (حق كسب يا پيشه يا تجارت )، حق استفاده از خدمات عمومي ، حق امتياز توليد يا
خدمات است .
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

ماهيت غير عيني
7 . داراييهاي نامشهود با تكيه بر ماهيت غيرعيني و غيرپولي آن تعريف مي شود. بدين ترتيب
اقلامي از قبيل حسابهاي دريافتني در زمره اين داراييها قرار نمي گيرد.
8 . برخي داراييهاي نامشهود ممكن است بر روي يا در درون يك عنصر عيني از قبيل لوحهاي
فشرده (در مورد نرم افزار رايانه اي )، مدارك قانوني (در مورد حق اختراع يا پروانه رسمي )
يا فيلم باشد . در چنين شرايطي طبقه بندي قلم مزبور به عنوان دارايي ثابت مشهود يا دارايي
نامشهود مستلزم قضاوت در باره اين امر است كه كدام عنصر مهم تر است . مثلاً نرم افزار
رايانه اي مربوط به راه اندازي ماشين آلات ، عملاً بخشي از ماشين آلات است و بنابراين در
سرفصل داراييهاي ثابت مشهود طبقه بندي مي شود.
قابليت تشخيص
9 . طبق تعريف ، دارايي نامشهود قابل تشخيص است ، يعني مي توان آن را از سرقفلي واحد
تجاري متمايز كرد (از قبيل حق اختراع و حق تاليف ). بدين ترتيب سرقفلي واحد تجاري
كه از كل واحد تجاري يا ساير داراييهاي واحد تجاري قابل تشخيص نيست به عنوان
دارايي نامشهود شناسايي نمي شود، حتي اگر داراي منافع اقتصادي آتي باشد . منافع
اقتصادي آتي ممكن است از هم افزايي داراييهاي قابل تشخيص تحصيل شده يا داراييهايي
حاصل شود كه به صورت جداگانه حائز معيارهاي شناخت در صورتهاي مالي نيستند .
با اين حال واحد تحصيل كننده مبالغي را بابت آنها در تركيب تجاري مي پردازد (سرقفلي
ناشي از تركيب تجاري در استاندارد حسابداري شماره 19 مطرح شد ه است ).
10 . يك دارايي هنگامي معيار قابليت تشخيص را در تعريف دارايي نامشهود احراز م ي كند كه يكي از
شرايط زير را داشته باشد:
الف . جدا شدني باشد، يعني بتوان آ ن را ب ه منظور فروش، انتقال، اعطاي ح ق امتياز، اجاره يا
مبادله (به صورت جداگانه يا همراه با يك قرارداد، دارايي يا بدهي مرتب ط) از واحد
تجاري جدا كرد، يا
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

ب . از حقوق قراردادي يا ساير حقوق قانوني ناشي شود، صرفنظر از اينكه آيا چنين
حقوقي قابل انتقال يا جد ا شدني از واحد تجاري يا ساير حقوق و تعهدات باش د
يا خير.
شناخت و اندازه گيري اوليه دارايي نامشهود
11 . يك قلم هنگامي به عنوان دارايي نامشهود شناسايي مي شود كه :
الف . با تعريف داراييهاي نامشهود مطابقت داشته باشد.
ب . معيارهاي شناخت مندرج در بندهاي 12 تا 14 احراز شده باشد.
12 . يك قلم دارايي نامشهود بايد تنها زماني شناسايي شود كه :
الف . جريان منافع اقتصادي آتي دارايي به درون واحد تجاري محتمل باشد، و
ب . بهاي تمام شده دارايي به گونه اي اتكاپذير قابل اندازه گيري باشد.
13 . جريان مناف ع اقتصاد ي آت ي مرتب ط با داراي ي نامشهود ب ه درو ن واحد تجار ي تنها هنگام ي محتم ل
است كه واحد تجاري بتواند با دلايل كافي نشان دهد:
الف . دستيابي ب ه خال ص جريا ن ورود ي مناف ع اقتصاد ي آت ي داراي ي ب ه درو ن واحد تجار ي
امكان پذير است ،
ب . توانايي و قصد استفاده از داراي ي نامشهود را دارد، و
ج . به منابع فني و مالي كافي براي كسب منافع اقتصادي آتي دارايي دسترسي دارد.
14 . محتمل بود ن مناف ع اقتصاد ي آت ي بايد با استفاد ه از مفروضا ت معقو ل و دارا ي پشتوان ه ك ه معر ف
بهترين برآورد مديري ت از وقو ع ي ك سري شراي ط اقتصاد ي محتم ل در طو ل عمر مفيد داراي ي
است ، توس ط واحد تجار ي ارزياب ي شو د.ارزيابي مزبور مستلز م بكارگير ي قضاو ت ب ر مبنا ي
شواهد موجود در زما ن شناخ ت اولي ه اس ت. در اي ن مورد اهمي ت بيشتر بايد ب ه شواهد ي داد ه
شود كه به طور بيطرفانه قابل تأييد باشد.
15 . داراييهاي نامشهود عموماً كاربرد جايگزين ندارند و نمي توان آنها را به اجزاي كوچكتر
براي فروش تقسيم كرد . افزون بر اين ، اثبات چگونگي انتظار دستيابي به جريان ورودي
منافع اقتصادي به درون واحد تجاري از محل دارايي نامشهود نيز مشكل است . در برخي
موارد، شواهد عيني مرتبط با منافع اقتصادي آتي منتسب به يك دارايي نامشهود را مي توان
از طريق بررسي بازار كسب كرد.
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386
    
16 . جريان منافع اقتصادي آتي ناشي از يك دارايي نامشهود ممكن است شامل درآمد عملياتي
حاصل از فروش كالا يا خدمات ، صرفه جويي در مخارج يا ساير منافعي باشد كه از كاربرد
دارايي توسط واحد تجاري عايد مي شود. براي مثال ، بكارگيري دانش فني جديد در فرايند
توليد ممكن است به جاي افزايش درآمد عملياتي آتي ، مخارج توليد را كاهش دهد.
17 . توانايي استفاده از دارايي نامشهود، مستلزم داشتن كنترل بر آن دارايي است . يك واحد
تجاري هنگامي بر دارايي كنترل دارد كه هم قدرت كسب منافع اقتصادي آتي ناشي از آن
را داشته باشد و هم بتواند از دسترسي ديگران به آن منافع جلوگيري كن د . توان كنترل
منافع اقتصادي آتي يك دارايي نامشهود معمولاً از حق قانوني مانند حق تكثير و
حق تأليف ناشي مي شود. ليكن وجود چنين حقي ، شرط لازم براي كنترل نيست چرا كه
واحد تجاري ممكن است از راههاي ديگر، ازجمله موظف كردن كاركنان به حفظ
اطلاعات محرمانه ، بر منافع اقتصادي آن دارايي كنترل داشته باشد.
18 . در برخي موارد، شواهد بيطرفانه مرتبط با توانايي واحد تجاري در بكارگيري دارايي
نامشهود را مي توان از طريق امكان سنجي (توجيهات فني و اقتصادي ) كسب كرد . قصد
استفاده از دارايي نامشهود توسط واحد تجاري ، براي مثال ، از طريق يك طرح تجاري كه
به طور رسمي توسط مقامات مجاز به تصويب رسيده ، قابل اثبات است .
19 . دسترسي به منابع لازم جهت استفاده از دارايي نامشهود و كسب منافع آن را مي توان از طريق
يك طرح تجاري كه نشان دهنده منابع فني ، مالي و ساير منابع مورد نياز و توانايي واحد
تجاري در تامين آن منابع است ، اثبات كرد . در برخي موارد، واحد تجاري توانايي كسب منابع
مالي را، از طريق كسب موافقت يا تمايل اوليه اعتباردهندگان طرح ، اثبات مي كند.
20 . يك دارايي نامشهود به هنگام شناخت اوليه بايد به بهاي تمام شده اندازه گيري شود.
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386


تحصيل جداگانه
21 . اگر دارايي نامشهود به طور جداگانه تحصيل شود، مابه ازاي آن معمولاً مشخص است و
در نتيجه مي توان بهاي تمام شده را به گونه اي اتكاپذير اندازه گيري كرد.
22 . بهاي تمام شده يك دارايي نامشهود متشكل از بهاي خريد (شامل عوارض و ماليات
غير قابل استرداد خريد ) و هرگونه مخارج مرتبط مستقيمي است كه براي آماده سازي
دارايي جهت استفاده مورد نظر تحمل مي شود. براي محاسبه بهاي خريد، تخفيفات تجاري
كسر مي شود. مخارج مستقيم ، به عنوان مثال ، شامل حق الزحمه هاي خدمات حقوقي و
مخارج آزمايش كاركرد صحيح دارايي است . در صورت خريد دارايي با شرايط اعتباري ،
بهاي تمام شده معادل بهاي نقدي است . مابه التفاوت بهاي نقدي با مجموع پرداختها
به عنوان هزينه سود تضمين شده، در دوره هاي استفاده از اعتبار شناسايي مي شود
مگر اينكه به موجب استاندارد حسابداري شماره 13 با عنوان حسابداري مخارج تأمين مال ي
به حساب دارايي منظور گردد.
23 . موارد زير نمونه هايي از مخارجي است كه در بهاي تمام شده دارايي نامشهود منظور نمي شود:
الف. مخارج معرفي يك محصول يا خدمت جديد مانند مخارج تبليغات،
ب . مخارج انجام فعاليت تجاري در يك محل جديد يا با يك گروه جديد از مشتريان
مانند مخارج آموزش كاركنان، و
ج . مخارج اداري، عمومي و فروش.
24 . شناسايي مخارج در مبلغ دفتري يك دارايي نامشهود، هنگامي كه دارايي آماده بهره برداري
است، متوقف مي شود. بنابراين، مخارج تحمل شده براي استفاده يا بكارگيري مجدد يك
دارايي نامشهود، در مبلغ دفتري آن منظور نمي شود. براي مثال، مخارج مندرج در صفحه
بعد، در مبلغ دفتري يك دارايي نامشهود منظور نمي گردد:
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

الف. مخارج تحمل شده براي يك دارايي آماده بهره برداري كه هنوز استفاده از آن شروع
نشده است.
ب . زيانهاي عملياتي اوليه از قبيل زيانهاي تحمل شده در مرحله عرضه اوليه محصولات
جديد حاصل از دارايي.
25 . برخي عمليات در ار تباط با يك دارايي نامشهود انجام مي شود كه براي آماده سازي آن
جهت استفاده مورد نظر، ضروري نيست . اين گونه عمليات متفرقه ممكن است در طول
فعاليتهاي ايجاد دارايي يا قبل از آن انجام شود . درآمدها و هزينه هاي چنين عملياتي در
سود و زيان دوره وقوع شناسايي مي شود.
تحصيل از طريق تركيب تجاري
26 . در صورتي كه يك دارايي نامشهود در تركيب تجاري تحصيل گردد، براساس استاندارد
حسابداري شماره 19 با عنوان تركيبهاي تجار ي، بهاي تمام شده آن دارايي نامشهود، ارزش
منصفانه آن در تاريخ تحصيل مي باشد.
27 . براساس اين استاندارد و استا ندارد حسابداري شماره 19 با عنوان تركيبهاي تجار ي، واحد
تحصيل كننده در تاريخ تحصيل، دارايي نامشهود واحد تحصيل شده را در صورتي جدا از
سرقفلي شناسايي مي كند كه ارزش منصفانه آن دارايي را بتوان به گونه اي اتكاپذير
اندازه گيري كرد، صرفنظر از اينكه واحد تحصيل شده، پيش از تركيب تجاري، دارايي را
شناسايي كرده باشد يا خير . واحد تحصيل كننده، يك پروژه تحقيق و توسعه در جريان را
در صورتي به عنوان يك دارايي نامشهود جدا از سرقفلي شناسايي مي كند كه آن پروژه
تعريف دارايي نامشهود را احراز كند و ارزش منصفانه آن را بتوان به گونه اي اتكاپذير
اندازه گيري كرد . پروژه تحقيق و توسعه در جريان واحد تحصيل شده، در صورتي تعريف
دارايي نامشهود را احراز مي كند كه با تعريف دارايي انطباق داشته باشد و قابل تشخيص
باشد يعني جداشدني يا از حقوق قراردادي يا ساير حقوق قانوني ناشي شده باشد.
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

اندازه گيري ارزش منصفانه دارايي نامشهود تحصيل شده در تركيب تجاري
28 . ارزش منصفانه داراييهاي نامشهود تحصيل شده در تركيبهاي تجاري را معمولاً مي توان با
اتكاپذيري كافي اندازه گيري و جد ا از سرقفلي شناسايي كرد . در مواردي كه براي برآورد
ارزش منصفانه، طيفي از نتايج با احتمال وقوع متفاوت وجود داشته باشد، عامل ابهام در
اندازه گيري ارزش منصفانه دارايي وارد مي شود، ليكن اين امر به معناي ناتواني در
اندازه گيري ارزش منصفانه به گونه اي اتكاپذير نيست . در صورتي كه دارايي نامشهود
تحصيل شده در تركيب تجاري داراي عمر مفيد معين باشد، اين پ يش فرض قابل رد وجود
دارد كه مي توان ارزش منصفانه آن را به گونه اي اتكاپذير اندازه گيري كرد.
29 . دارايي نامشهود تحصيل شده در تركيب تجاري ممكن است تنها به همراه يك دارايي
ثابت مشهود يا يك دارايي نامشهود مرتبط، قابل تفكيك باشد . براي مثال، ممكن است
مجوز انتشار يك مجله جدا از بانك اطلاعاتي مشتركين آن قابل فروش نباشد يا علامت
تجاري چشمه آب معدني ممكن است مربوط به چشمه خاصي باشد و نتوان آن را
به صورت جدا از آن چشمه فروخت . در اين گونه موارد، در صورتي كه نتوان ارزشهاي
منصفانه هر يك از داراييهاي گروه را به گونه اي ا تكاپذير اندازه گيري كرد، واحد
تحصيل كننده، گروه داراييها را به عنوان يك دارايي واحد، جدا از سرقفلي شناسايي
مي كند.
30 . ” علامت تجاري “ و ” نام تجاري “ اصطلاحاتي عمومي است كه اغلب براي اشاره به
گروهي از داراييهاي مكمل از قبيل نشان تجاري، اسم تجاري، فرمولها، د ستورالعملها و
مهارتهاي فني مرتبط استفاده مي شود. واحد تحصيل كننده، در صورتي يك گروه از
داراييهاي نامشهود مكمل تشكيل دهنده يك علامت تجاري را به عنوان يك دارايي منفرد
شناسايي مي كند كه نتواند ارزش منصفانه هر يك از اين داراييها را به گونه اي اتكاپذير
اندازه گيري كند . در صورتي كه ارزش منصفانه هر كدام از داراييهاي مكمل به صورتي
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

اتكاپذير قابل اندازه گيري باشد، واحد تحصيل كننده مي تواند مجموع آنها را به عنوان يك
دارايي شناسايي كند، مشروط بر اينكه آن داراييها داراي عمر مفيد مشابهي باشند.
31 . اندازه گيري اتكاپذير ارزش منصفانه دارايي نامشهود تحصيل شده در تركيب تجاري ممكن
است تنها در مواردي ميسر نباشد كه دارايي نامشهود از حقوق قانوني يا ساير حقوق
قراردادي ناشي شود و يا :
الف. جداشدني نباشد، يا
ب . جداشدني باشد، اما سابقه يا شواهدي از معاملات همان دارايي يا داراييهاي م شابه
وجود نداشته باشد، و درنتيجه، برآورد ارزش منصفانه به متغيرهاي غيرقابل
اندازه گيري وابسته خواهد بود.
مخارج بعدي پروژه تحقيق و توسعه در جريان تحصيل شده
32 . مخارج تحقيق يا توسع ه اي كه حائز شرايط مندرج در زير باشد بايد بر اساس بندهاي 41 تا 50
به حساب گرفته شود:
الف . مربوط به يك پروژه تحقيق يا توسعه د ر جريان باشد كه ب ه صورت جداگانه يا
از طريق تركيب تجاري تحصيل و ب ه عنوان يك دارايي نامشهود شناساي ي شده
است، و
ب . بعد از تحصيل آن پروژه واقع شود.
33 . مخارج بعدي مربوط به تحقيق و توسعه ياد شده در بند 32 به شرح زير شناسايي مي شود:
الف. در صورتي كه مخارج تحقيق باشد، هنگام وقوع به عنوان هزينه شناسايي مي شود،
ب . در صورتي كه مخارج توسعه باشد و حائز معيارهاي شناخت به عنوان دارايي
نامشهود طبق بند 44 نباشد، هنگام وقوع به عنوان هزينه شناسايي مي شود، و
ج . در صورتي كه م خارج توسعه باشد و معيارهاي شناخت به عنوان دارايي نامشهود
طبق بند 44 را داشته باشد، به مبلغ دفتري پروژه تحقيق و توسعه افزوده مي شود.
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

معاوضه داراييها
34 . يك يا چند دارايي نامشهود ممكن است در ازاي تمام يا بخشي از يك يا چند دارايي
غيرپولي، يا تركيبي از دارا ييهاي پولي و غيرپولي تحصيل شود . بهاي تمام شده اين گونه
داراييهاي نامشهود به ارزش منصفانه اندازه گيري مي شود، مگر اينكه معاوضه فاقد محتواي
تجاري باشد يا ارزش منصفانه دارايي تحصيل شده و دارايي واگذار شده به نحو اتكا پذير
قابل اندازه گيري نباشد . اگر دارايي تح صيل شده به ارزش منصفانه اندازه گيري نش ود،
بهاي تمام شده آن به مبلغ دفتري دارايي واگذار شده اندازه گيري مي شود.
35 . واحد تجاري وجود محتواي تجاري يك معاوضه را با توجه به ميزان تغييرات مورد انتظار
در جريانهاي نقدي آتي واحد تجاري، درنتيجه معامله، تعيين مي كند . يك معاوضه
در صورتي داراي محتواي تجاري است كه :
الف. ريسك، زمان بندي و مبلغ جريانهاي نقدي دارايي تحصيل شده و جريانهاي نقدي
دارايي واگذار شده متفاوت باشد، يا
ب . ارزش اقتصادي آن قسمت از عمليات واحد تجاري كه معاوضه به آن مربوط مي شود،
درنتيجه معاوضه تغيير كند، و
ج . تفاوتهاي موجود در بندهاي ” الف“ يا ” ب“، نسبت به ارزش منصفانه داراييهاي
معاوضه شده قابل توجه باشد.
براي تعيين محتواي تجاري معاوضه، ارزش اقتصادي قسمتي از عمليات واحد تجاري
كه معاوضه به آن مربوط است، بايد براساس جريانهاي نقدي پس از ماليات محاس به
شود.
36 . يك معيار براي شناسايي دارايي نامشهود آن است كه بتوان بهاي تمام شده آن را به گونه اي
اتكا پذير اندازه گيري كرد. ارزش منصفانه دارايي نامشهودي كه معاملات بازار قابل
مقايسه براي آن وجود ندارد، در صورتي به گونه اي اتكاپذير قابل اندازه گيري است كه دامنه
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

تغييرات برآوردهاي منطقي ارزش منصفانه آن دارايي قابل توجه نباشد، يا احتمالات
مربوط به برآوردهاي مختلف در آن دامنه را بتوان به طور منطقي ارزيابي كرد و در برآورد
ارزش منصفانه مورد استفاده قرار داد . در صورتي كه واحد تجاري بتواند ارزش منصفانه
دارايي تحصيل شده يا دارايي واگذار شده را به گونه اي اتكاپذير تعيين كند، ارزش
منصفانه دارايي واگذار شده با در نظرگرفتن مبلغ وجه نقد يا معادل نقد انتقال يافته، براي
اندازه گيري بهاي تمام شده دارايي تحصيل شده بكار مي رود، مگر اينكه ارزش منصفانه
دارايي تحصيل شده معتبرتر باشد.
سرقفلي ايجاد شده در واحد تجاري
37 . سرقفلي ايجاد شده در واحد تجاري اگرچه انتظار مي رود به جريان منافع اقتصادي آتي
كمك كند ، ليكن به طور جداگانه قابل تشخيص نيست و لذا حائز معيارهاي شناخت
به عنوان دارايي نمي باشد. در واقع سرقفلي ايجاد شده در واحد تجاري به علت اينكه
حقوقي قابل كنترل نيست ، منافع اقتصادي آتي مشخصي ايجاد نمي كند و بهاي تمام شده
آن نيز به گونه اي اتكاپذير قابل اندازه گيري نيست ، لذا اساساً به عنوان دارايي شناسايي
نمي شود.
داراييهاي نامشهود ايجاد شده در واحد تجاري
38 . در بعضي موارد، ارزيابي اينكه دارايي نامشهود ايجاد شده در واحد تجاري حائز شرايط
شناخت مي باشد به دلايل زير مشكل است:
الف. دشواري تعيين وجود و زمان ايجاد يك دارايي قابل تشخيص كه منافع اقتصادي
آتي مورد انتظار را ايجاد خواهد كرد، و
ب . دشواري تعيين بهاي تمام شده دارايي به گونه اي اتكاپذير . در برخي موارد،
مخارج ايجاد دارايي نامشهود در واحد تجاري را نمي توان از مخارج نگهداري
يا ارتقاي سرقفلي ايجاد شده در واحد تجاري يا مخارج اداره عمليات روزمره
متمايز كرد.
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

بنابراين، واحد تجاري علاوه بر رعايت الزامات عمومي براي شناخت و اندازه گيري اوليه
يك دارايي نامشهود، الزامات و رهنمودهاي بندهاي 39 الي 53 را براي تمام داراييهاي
نامشهود ايجاد شده در واحد تجاري بكار مي برد.
39 . به منظور ارزيابي اينكه يك دارايي نامشهود ايجاد شده داخلي حائز معيارهاي شناخت
است، واحد تجاري ايجاد دارايي را در دو گروه زير طبقه بندي مي كند:
الف. مرحله تحقيق
ب . مرحله توسعه
تعريف شده اند، اما براي مقاصد اين استاندارد، « توسعه » و « تحقيق » اگرچه اصطلاحات
مفاهيم گسترده تري دارند. « مرحله توسعه » و « مرحله تحقيق » اصطلاحات
40 . چنانچه نتو ان مرحله تحقيق را از مرحله توسعه يك پروژه داخلي ايجاد دارايي
نامشهود تميز داد، در اين صورت فرض مي شود مخارج پروژه در مرحله تحقيق واقع
شده است.
مرحله تحقيق
41 . مخارج تحقيق يا مخارجي كه در مرحله تحقيقاتي يك پروژه داخلي واقع مي شود نبايد
به عنوان دارايي نامشهود شناسايي شو د. اين مخارج در هنگام وقوع بايد ب ه عنوان
هزينه شناسايي گردد.
42 . واحد تجاري، در مرحله تحقيق يك پروژه داخلي، نمي تواند وجود دارايي نامشهودي را
كه منافع اقتصادي آتي ايجاد خواهد كرد، اثبات كند . بنابراين، اين مخارج در هنگام وقوع
به عنوان هزينه شناسايي مي شود.
43 . نمونه هايي از فعاليتهاي تحقيق به شرح زير است:
الف. فعاليتهايي با هدف دستيابي به دانش جديد،
استاندارد حسابداري شماره 17
داراييهاي نامشهود
( (تجديد نظر شده 1386

ب . جستجو براي ارزيابي و انتخاب نهايي موارد كاربرد يافته هاي تحقيق يا ساير دانشها،
ج . جستجوي جايگزين هايي براي مواد، تجهيزات، محصولات، فرايندها، سيستمها يا خدمات، و
د . فرموله كردن، طراحي، ارزيابي و انتخاب نهايي جايگزين هاي ممكن براي مواد،
تجهيزات، محصولات، فرايندها، سيستمها يا خدمات جديد يا بهبود يافته.
مرحله توسعه
44 . مخارج توسعه يا مخارجي كه در مرحله توسعه يك پروژه داخلي واقع مي گردد تنها درصورت
اثبات تمام شرايط زير به عنوان دارايي نامشهود شناسايي مي شود:
الف . امكانپذيري تكميل دارايي نامشهود از نظر فني، ب ه گونه اي كه براي استفاده يا فروش
آماده شود.
ب . قصد واحد تجاري براي تكميل دارايي نامشهود و استفاده يا فروش آن.
ج . توانايي واحد تجاري براي استفاده يا فروش دارايي نامشهود.
د . ايجاد منافع اقتصادي آتي توسط دارايي نامشهو د. ازجمله، واحد تجاري بتواند وجود بازار براي
دارايي نامشهود يا محصول آن و سودمندي آن در صورت استفاده داخلي را اثبات كند.
ه . دسترسي به منابع كافي فني، مالي و ساير منابع براي تكميل، توسعه و استفاده يا فروش
دارايي نامشهود.
و . توانايي واحد تجاري براي انداز ه گيري مخارج قابل انتساب به دارايي نامشهود ب ه گون ه اي
اتكاپذير طي دوره توسعه.
45 . در برخي موارد واحد تجاري، در مرحله توسعه يك پروژه داخلي، مي تواند دارايي
نامشهود را تشخيص دهد و محتمل بودن منافع اقتصادي آتي ناشي از آن را اثبات كند،
زيرا مرحله توسعه يك پروژه داخلي، نسبت به مرحله تحقيق آن پيشرفت بيشتري دارد.
46 . نمونه هايي از فعاليتهاي توسعه به شرح زير است:
الف. طراحي، ساخت و آزمايش نمونه ها و مدلها قبل از مرحله توليد يا استفاده،
ب . طراحي تجهيزات، الگوها و قالبها براساس فناوري جديد،

آمار بازدیدکنندگان سایت

1624607
امروز
دیروز
هفته جاری
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
169
276
445
5033
5920
1624607

آی‌پی شما: 3.95.63.218
امروز: یکشنبه، 01 ارديبهشت 1398 - ساعت: 15:02:05